Nieuws

Dé Indische collectie in de Openbare Bibliotheek Amsterdam

Sinds zondag is in de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) dé Indische collectie te vinden, samengesteld door Moesson. In deze collectie zijn boeken opgenomen over Indië, Indonesië en de Indische gemeenschap. Boeken die je zou moeten lezen als je meer wilt weten over de Indische geschiedenis en cultuur. 

De collectie bestaat nu uit ruim 100 werken, maar kan in de loop van de tijd uitgebreid worden. Een greep uit de schrijvers in de collectie: Reggie Baay, Alfred Birney, Marion Bloem, Maria Dermoût, Adriaan van Dis, Lilian Ducelle, Vincent Mahieu, Rob Nieuwenhuys, E. du Perron, Jack Poirrié, Tjalie Robinson, Lin Scholte, Aya Zikken en vele anderen. De collectie werd afgelopen zondag in gebruik genomen tijdens Moesson Live! in het OBA theater. Ricci Scheldwacht introduceerde de collectie, waarna Vivian Boon, hoofdredacteur van Moesson, dé Indische collectie officieel opende. Hieronder de tekst die Ricci Scheldwacht uitsprak.

 

Dé Indische collectie van Moesson in de OBA

Door Ricci Scheldwacht

‘Er is niet veel aan me veranderd sinds ik met arang (houtskool, - RS) – schreef op muren in naamloze steegjes. Ik heb nog niets te zeggen dat anderen niet eerder gezegd hebben of gezien hebben. Sinds Jan Ritman (van de Nieuwsgier, - RS) en Eddy Evenhuis (van De Vrije Pers, - RS) mijn opstellen in hun krant begonnen te plaatsen, ben ik ervan overtuigd. Zoveel nieuwe vrienden heb ik gekregen: met zoveel lezers heb ik gecorrespondeerd en gepraat over het verleden, heden en toekomst. Zij weten hetzelfde wat ik weet, zij kijken vaak beter uit hun ogen dan ik. Kort en goed: dit zijn mijn eigen piekerans niet, maar van iedere andere straatslijper in Indonesië. Wil deze bundel dus eerder beschouwen als een club-orgaan van straatslijpers dan welk ander echt boek ook in je boekenkast.’

Aldus Tjalie Robinson, schrijver en journalist  én oprichter van het tijdschrift Tong Tong, voorloper van Moesson, hét Indisch maandblad, op de introductiepagina van zijn bundel Piekerans van een straatslijper.

‘Wie dit lees is gek’ staat er op het omslag van zijn bundel. Daarop is te zien hoe twee jongens een muur bekladden. Wie dit lees is gek, hebben ze erop geschreven. En direct daaronder: wie dit schrijfd– schrijft met een d – ook.
Die piekerans – overpeinzingen, tijdens zijn wandelingen door Djakarta – schreef Tjalie in de jaren 50 van de vorige eeuw in de dagbladen Nieuwsgier en De Vrije Pers. Nederlandse kranten die na de onafhankelijkheid nog steeds verschenen in de jonge republiek Indonesië. En die pas ophielden te bestaan toen steeds meer Indische Nederlanders noodgedwongen naar Nederland vertrokken omdat er in Indonesië voor hen geen toekomst meer was. Dat gold ook voor Tjalie zelf.

Voor de mensen die dat nu misschien denken: De zin ‘Wie dit lees is gek’ was geenszins een aansporing tot ontlezing. Nee, Tjalie’s woorden dienden een heel ander doel.
In zijn introductie vertelt hij verder hoe hij tijdens de vrijheidsoorlog van Indonesië door een verwoeste stad loopt. Alles is kapot: ‘overheidsgebouwen, handelsgebouwen, fabrieken’. Dwalend tussen de ruïnes komt hij langs een muurtje. ‘Het enige stuk mensenmetsel dat nog fier omhoog staat,’ schrijft hij.

Er staat iets met potlood op gekrabbeld … ‘Wie dit lees is gek’, zonder t.

Tjalie schrijft dan: ‘Naaa, wat wil je! Wat alle knappe mensen maken, gaat kapot. Maar wat zo’n kleine Tjalie op zo’n snertmuurtje schrijft blijft gespaard. Het hoeft toch geen zin en geen schoonheid te hebben, ja toch? Ook de zwaluwen in de lucht en de waterspinnen op het deelvlak tussen twee hemelen schrijven. Shakespeare schrijft en Jean-Paul schrijft en alle Tjalies schrijven. Er is geen kunst aan. De wereld trekt zich nergens wat van aan.’

Ook al heeft het misschien geen zin of schoonheid, zoals Tjalie opmerkt, wat is geschreven is, is voor altijd. Wie schrijft die blijft. Al moeten er dan wel mensen zijn die dat muurtje weten te vinden. Welnu, sinds vandaag staat dat muurtje op de 4^e verdieping van de OBA: dé Indische collectie van Moesson, hét Indisch maandblad.

foto: Ashley de Groot

Een paar maanden geleden vroeg Marijke Troelstra van de OBA aan Vivian Boon of de redactie van Moesson wilde helpen bij het samenstellen van een Indische boekencollectie.

Natuurlijk wilde Vivian dat. Want daarmee doet ze wat Moesson en daarvoor Tong Tong al 65 jaar sinds hun bestaan doen. Drager zijn van cultureel Indisch erfgoed. Het levend houden van het Indische verhaal, door anderen het woord te geven, te luisteren en het op te schrijven, maar ook door te laten zien wat er allemaal al is verteld en geschreven, zoals in ons laatste nummer over de bersiap bijvoorbeeld. Samen vertellen al die getuigenissen, nieuwsberichten, boekbesprekingen, interviews en gedichten het Indische verhaal. Ons verhaal.

Daarom OBA: dankjewel. Dank dat jullie de waarde daarvan hebben ingezien en die ook erkennen. Dank dat jullie je daarvoor wendden tot degene bij wie jullie moesten zijn. Bij de kleindochter van Tjalie Robinson en Lilian Ducelle, sinds de zomer van 2020 hoofdredacteur van Moesson en hard op weg om het levenswerk van haar grootouders verder te dragen en nog mooier te maken. Met bijeenkomsten zoals deze Moesson Live!, met een nieuw te openen winkel aan het Noordeinde in Den Haag. Met dé Indische boekencollectie van Moesson in de OBA. Niet weggestopt in een depot maar in de kast. Fier omhoog, om met Tjalie te spreken. Klaar om uitgeleend en gelezen te worden.

Vivian, mag ik jou dan vragen om dé Indische boekencollectie van Moesson openen? En ja dames en heren, daar mag u best voor klappen.

 

Foto: De boekenkast die je niet mag missen, op de vierde verdieping van de OBA aan het Oosterdok.

 

De collectie is tot stand gekomen in samenwerking met Het huis van alle talen van de OBA