Nieuws

Een ode aan... (deel 2)

Yvonne Michiels' ode aan haar zus

Ode aan…Josita Michiels

 

Dit is een mooie gelegenheid om mijn helaas overleden zus én voorbeeld Josita te eren.

Mijn naam is Yvonne Michiels, jongste uit een gezin van 9 meiden (ondertussen dus 8). Onze ouders komen uit het dorpje Tugu, vlakbij de stad Jakarta. Vanuit Tugu zijn mijn ouders, en een groot deel van de Tugu gemeenschap, soort van gevlucht naar Nederlands Nieuw Guinea en gehuisvest in het plaatsje Hollandia. In totaal zijn 7 zussen daar geboren, waaronder Josita, de zesde in rij. In 1962 zijn mijn ouders naar Nederland gekeerd en kwam ik in ‘68 ter wereld, de jongste geboren in Hoogeveen. Tussen Josita en mij zit 8 jaar verschil. Josita….de stoere, knappe, rebelse, modieuze zus, altijd in voor een discussie, zelfverzekerd maar kon ook wel onzeker zijn in sommige opzichten. Ik keek tegen haar op.

Op gegeven moment was iedereen al het huis uit, behalve ik. Als jongste woonde nog bij mijn ouders, ik was denk ik rond de 18 jaar. Toen ik op een keer niet op 1 lijn zat met pa, ben ik na een akkefietje bij Josita in huis gaan wonen. Na 3 jaar samen gewoond te hebben, met ups en downs ben ik uiteindelijk ook op mijzelf gaan wonen. Dat was begin jaren 90. Zo kabbelde ons leven een beetje door en hadden we ieder van ons een eigen leventje. Totdat in januari 2004 onze lieve mams kwam te overlijden. Dat had een enorme impact op ons gezin. De vrouw die 9 dochters heeft gebaard, verzorgd en opgevoed, onze basis, was er niet meer. Josita leek qua uiterlijk het meest op onze moeder: haar gezicht was gewoon eender.

Toen in 2015 bij Josita endeldarmkanker werd gediagnosticeerd, had ook dat een enorme impact op ons allemaal, de rotziekte leek zo ver van ons bed, maar helaas niets was minder waar. Ze werd geopereerd, wat resulteerde in een blijvende stoma. Alle respect hoe zij dit oppakte en ermee omging. Zo kabbelde ze de 1e 2 jaren door, tot in juni 2017 ons pa kwam te overlijden. Opeens waren we wees. Maar als gezin zijn we altijd heel hecht geweest en gebleven, dat hebben onze ouders ons meegegeven.

Zelf kreeg ik in 2017, 5 maanden na het overlijden van onze pa, helaas de diagnose vulvakanker. Wederom schrikken, mijn beide liesklieren werden verwijderd en daarna volgde 5 weken lang bestraling in het UMC Groningen. Bij vrijwel alle controles en ziekenhuisbezoeken naar Groningen ging Josita altijd mee ter ondersteuning. Na de operatie probeerde ik in mijn eigen flatje te herstellen, maar omdat ik alleen woonde viel het me zwaar en lukte dat niet. Josita en haar partner boden aan om bij hun in huis verder te herstellen zodat er altijd iemand in de buurt zou zijn.

Daar ben ik in een half jaar weer wat opgeknapt, waarna ik weer naar mijn eigen flatje ben gegaan om verder op eigen houtje te herstellen. Tegen de tijd dat het met mij weer de goede kant op ging, ging het helaas met Josita minder: de kanker was terug dmv enkele uitzaaiingen. Ze heeft paar chemoos gehad en een operatie, waarbij ze niet goed meer kon lopen en afhankelijk werd van een rollator en loopstok. Toch bleef ze altijd in beweging, kocht een aangepaste elektrische fiets en bleef zo positief. In oktober 2021 is zij ons helaas ontvallen, mijn voorbeeld, mijn grote, mooie, lieve zus met wie ik toch best veel mee heb gemaakt is er niet meer, wat een gemis.

In maart 2024 werd bij mij uitgezaaide borstkanker gediagnosticeerd, en zit ik nu 2 jaar verder nog steeds aan de chemo en levensverlengende behandeling. Met al de behandelingen, onderzoeken en controles mis ik haar ondersteuning des te meer. Toen bij mij de diagnose werd vastgesteld en ik voor de eerste onderzoeken naar het ziekenhuis moest, had ik een droom: ik kreeg een appje van haar met de woorden IK BEN BIJ JE! Hoe bizar. Maar ik voel haar altijd bij me tijdens de behandelingen en dat sterkt mij ook om positief te blijven en niet bij de pakken neer te zitten. Lieve Jos, om met jouw woorden te eindigen: mensen, vier het leven! En daar voeg ik nog aan toe: geniet en maak mooie herinneringen.

 

Sanne Onderwaters ode aan haar oma

 

Ode aan mijn oma

 

Ik ben opgegroeid onder de strenge, maar liefdevolle hand van mijn oma. Haar opvoeding was hard, maar altijd met een reden. Ze zweeg veel over haar verleden, over de boottocht en de uitdagingen die ze had doorstaan. Pas na haar overlijden op 14 mei 2024 viel alles op zijn plek: ik begreep haar stilte, haar pijn en de manier waarop ze liefde gaf soms streng, maar altijd vol doorzettingsvermogen.

 

Wat ze wél deelde, waren de kleine, warme dingen van onze cultuur. Op latere leeftijd miste ze haar eigen taal en oefende ze die samen met mij. Ze leerde me haar recepten en gaf me haar passie voor Indische gerechten. Haar Indische pasteitjes waren legendarisch, en nu probeer ik dit door te geven aan mijn dochtertje dezelfde liefde voor de tastbare, mooie dingen van onze cultuur die zij mij doorgaf.

 

Oma zei altijd: “Als iemand vraagt wat jouw afkomst is, zeg dat je een Indisch meisje bent.” Die woorden draag ik dagelijks uit en ze inspireerden mij om Indische Echo’s te beginnen een social media kanaal. Voor de jongere generatie wil ik onze geschiedenis zichtbaar houden, de stilte doorbreken, én de mooie, warme kanten van onze cultuur delen. Door zelf op onderzoek te gaan naar haar verleden ontdekte ik hoe veerkrachtig ze was en hoe groot haar nalatenschap is.

 

Mijn liefde voor haar is alleen maar groter geworden na haar overlijden. Ik ben trots op haar doorzettingsvermogen, op alles wat ze heeft opgebouwd en doorstaan, en op de stille kracht waarmee ze ons leven heeft gevormd. Alles wat ik nu deel, van verhalen tot recepten, draag ik als eerbetoon aan haar mijn oma, mijn inspiratie, mijn echo.

Wij zeiden altijd tegen elkaar: ik hou van jou tot de maan en terug.

 

Rosa van Leeuwens ode aan haar opa

Lieve opa,

Als kind moest u op reis, naar een land daar ver vandaan.

Een rugzak vol verhalen nam u mee over de Indische Oceaan.

Hoe ouder ik word, hoe meer ik inzie wat u mij zonder woorden heeft geleerd.

Rust, zachtheid en kracht: een erfenis die nu in mij wordt geëerd.

Van jongs af aan voelde ik uw liefde, groots en fijn.

Alsof uw hart het mijne kende en wij altijd verbonden zouden zijn.

En nu ik wijs en volwassen ben, besef ik hoe kostbaar tijd met u is.

Soms ben ik bang u ooit te verliezen, bang voor leegte en gemis.

De zoektocht naar mijn identiteit en roots vond ik ver weg maar ook dichtbij.

Hierdoor kwam ik tot de stille waarheid: u bent dat Indische stukje in mij.

Daarom wil ik - nu u nog dichtbij bent - u van alles vragen.

U dezelfde onvoorwaardelijke liefde en aandacht teruggeven deze dagen.

Ik wil alles weten over het land waar de zon altijd schijnen zou.

Over plekken, geuren en smaken waar ik stiekem ook al een beetje van hou.

En dit jaar keer ik terug naar die plek waar uw leven ooit begon.

Ik zal lopen over dezelfde grond en onder dezelfde zon.

Het is de plek waar u als kind heeft gespeeld en gestaan.

Op de plek waar uw leven ooit begon, zal ik in uw voetsporen gaan.

Met deze persoonlijke ontdekkingsreis hoop ik de cirkel weer rond te maken.

Van wie u bent tot wie ik word en alles wat na mij nog mag ontwaken.

Indisch zijn is meer dan een verhaal, meer dan een herinnering aan toen.

Het zit verweven in mijn adem, in hoe ik denk en wat ik voel.

Indisch zijn is wat u mij gaf, zonder het ooit zo te benoemen.

Het leeft in uw verhalen voort en in alles wat mij samen voelen.

 

 

Kim Boschers ode aan haar oma

 

Een ode aan mijn oma, Jessy de Sévrèn Jacquet 

De vrouw  

die leerde 

dat veiligheid 

plotseling kan verdwijnen  

 

De vrouw 

die zwanger  

haar man achterna reisde 

weg van een land 

dat niet langer thuis mocht zijn  

  

De vrouw 

die achterliet 

wat generaties vóór haar 

hadden geplant  

  

De vrouw 

van wie de bestemming 

onderweg verschoof 

van bekend 

naar onbemind  

 

De vrouw 

die haar welkom samenvatte in: 

‘Niet alleen het weer 

is koud in Nederland’  

  

De vrouw 

die die ene Hollandse militair vond 

die ook hier  

een stukje Indië wilde  

 

De vrouw 

die een gezin begon 

op de ene plantage,  

terwijl haar hart 

achter bleef 

op de andere  

 

De vrouw 

die aardappels leerde schillen, 

maar trouw bleef  

aan rijst  

 

De vrouw 

die niet meeging  

in hoe vroeg de was  

op maandag moest hangen om het huishouden op rolletjes te laten lopen, 

maar van wat móést 

iets warms maakte  

 

❤ De vrouw 

bij wie de woonkamer 

net zo groot was als haar hart  

 

De vrouw 

voor wie het niet telde  

wat je vierde,  

maar dát je vierde — 

alsof elke verjaardag 

een overwinning was  

 

De vrouw 

die nieuwsgierig bleef 

ook toen de wereld  

haar opnieuw 

probeerde te vormen  

 

De vrouw 

die met haar 

één meter eenenvijftig en een half 

liet zien  

hoeveel kracht 

een veer kan hebben  

 

De vrouw 

die kon dansen 

in haar eentje  

 

☀ De vrouw  

die mijn opa 

‘zijn zonnetje’ noemde 

en van wie ik hoop  

dat ik ook maar 

één zonnestraal 

heb mogen erven 

 

❤ De vrouw 

een voorbeeld  

van kracht 

die nog steeds 

leeft in ons hart 

 

De vrouw. 

Een dame. 

Mijn oma.