Er zijn nog geen producten in uw winkelwagen geplaatst.
Interviews
Andy Kraag
Hij diende bij het Korps Mariniers, was actief in de Balkan, Afghanistan en Irak, werkte samen met de Amerikaanse Navy SEALs en gaf leiding aan arrestatieteams bij de politie. Nu is Andy Kraag als de hoogste baas van de Landelijke Recherche niet alleen een Bekende Nederlander maar ook een Bekende Indo. Gesprek met een Indische Achterhoeker.
Door Ricci Scheldwacht // foto’s: Ashley de Groot
Andy Kraag (44): ‘Mijn ouders zijn allebei Indisch. Mijn vader was dertien toen hij met mijn opa en oma in 1965 naar Nederland kwam, een gezin van vijf kinderen. Mijn opa was al overleden toen ik werd geboren. Na de onafhankelijkheid koos hij ervoor om tot Indonesiër te worden genaturaliseerd. Mijn oma was Indisch, haar vader was Nederlands en haar moeder Indonesisch. Het was voor mijn grootouders een dilemma om uit Indonesië weg te gaan. Mijn opa had in Jakarta een eigen garagebedrijf. Toch maakten ze de stap om naar Nederland te gaan. Ze hadden het goed, maar lieten alles achter zich. Mijn oma had iets verdrietigs. Ik weet zeker dat zij altijd heimwee naar Indonesië heeft gehad. Ik zag haar weleens huilen. Dat geldt voor die hele generatie die met dwang deze kant is opgekomen: ze hebben altijd het gevoel gehad dat ze iets misten.
De familie van mijn moeder is hier in 1966 gekomen. Mijn moeder was vijftien. Mijn andere opa was Indisch-Chinees. Ook die opa heb ik niet gekend. Hij zat in de handel. Mijn andere oma was Indisch, ook met een Nederlandse vader. Ze zijn na de coup van Suharto naar Nederland gekomen. Dat was een angstige tijd, met schietpartijen in de straten. Omdat mijn oma half-Nederlands was, konden ze naar Nederland. Maar mijn opa wilde niet. Mijn oma is toen van hem gescheiden en alleen naar hier gekomen. Met zeven kinderen. Mijn moeder is de een-na-oudste. Mijn oma zei: “Ik ga gewoon.” Dat vind ik dapper: met zeven kinderen op het vliegtuig stappen zonder te weten wat de toekomst brengt. Ze hebben ongeveer een jaar in een pension gezeten. In twee kleine kamertjes. Zonder geld. Ze kreeg bonnen om aan eten te komen.
Mijn vaders familie is net voor de coup van Suharto naar Nederland gekomen en die van mijn moeder net daarna. Of ze direct doelwit waren weet ik niet, maar ze zijn wel gevlucht voor het geweld. Oekraïne is een andere situatie, maar eigenlijk waren zij ook een soort vluchtelingen. Het was ijskoud toen ze hier aankwamen. Het sneeuwde. Mijn moeder zag op haar vijftiende voor het eerst sneeuw. Mijn vader kreeg bij aankomst patat met mayonaise. Hij vindt mayonaise nog altijd niet lekker. Het herinnert hem aan die dag. Je komt uit de tropen en het eerste wat je krijgt is patat met mayo. Voor hem is dat nog altijd een weeïg iets.
Mijn ouders hebben elkaar voor het eerst als kinderen ontmoet in het pension waar ze waren ondergebracht. Ze verloren elkaar even uit het oog, maar zochten als pubers weer contact met elkaar. Mijn vader was negentien toen hij vader werd van mijn oudere broer. Op die leeftijd ging ik bij de mariniers. Mijn vader ging op zijn negentiende ook al werken, in een metaalbewerkingfabriek, tot aan zijn pensioen. Half vijf opstaan, zes dagen in de week. Daar heb ik respect voor: alles voor zijn gezin.
Loyaal zijn aan je familie heb ik van thuis meegekregen. Ik heb respect voor wat mijn ouders hebben gedaan. Nu ik zelf kinderen heb, wil ik zo goed mogelijk voor mijn kinderen zorgen. Ik weet niet of dat Indisch is, ik ben zo opgevoed, maar ik zie het veel terug bij Indische gezinnen.

Ik zie mezelf als een Indische Achterhoeker. De Achterhoeker bezit een soort nuchterheid, geen grote verhalen maar gewoon hard werken. Dat boerse zit wel in mij. Het Indische dat ik van huis heb meegekregen is het familiaire. Bij vriendjes thuis was alles gepland. Bij ons thuis was niks gepland maar was het de zoete inval. Iedereen was welkom. Er is altijd eten. Het staat er gewoon. Er wordt ook de hele dag door gegeten.
Ik kon goed leren. Als eerste van de familie mocht ik naar het VWO. Mijn vader zei: “Wat er ook gebeurt, je moet er hard voor werken. En geen slachtofferverhaal, je moet er gewoon voor zorgen dat je er staat.” De middelbare school ging me goed af, dus ik ging een dubbele studie in Groningen doen. Bedrijfskunde en accountancy. Ik woonde boven een kroeg en ik heb echt een studentenleven gehad. Maar na twee jaar wilde ik wat anders. Ik wilde meer avontuur. Het Korps Mariniers. Dat soort speciale eenheden trok me altijd al. Ik keek naar films als A few good men en The Rock. Daar zitten mariniers en Navy Seals in. Ik werkte tijdens de vakantie in een kroeg op Texel en daar werkten ook mariniers. Die gasten waren heel groot en stoer. Ik dacht: dat lijkt me wel wat.
Ik heb twee opvoedingen gehad. De eerste was van mijn ouders: hard werken, niet zeuren en gewoon doen. Misschien kwam dat voort uit de trots die zij hadden toen ze hier kwamen met het idee het te gaan maken. Mijn vader heeft altijd gewerkt, hij heeft geen goed woord over voor mensen die dat niet doen. Hij is ook heel scherp op onrechtvaardigheid. En dan moet je niet gaan klagen maar er tegenin gaan, nog harder je best doen om het tegendeel te bewijzen. Dat heb ik uit mijn jeugd meegekregen: je doet alles op eigen kracht.
Bij het Korps Mariniers kwam het mentale aspect erbij. Tijdens de selectie kijken ze vooral naar je mentale weerbaarheid. Het gaat niet om je spierballen maar om die grijze spier die tussen je oren zit. Hoe ga je met mensen om? Kun jij nog nadenken als je moe bent? Behoud je het overzicht? In die uitdaging en actie ben ik bevlogen geraakt. Eenmaal officier wilde ik alleen maar meer meer meer.
Ik heb toen geleerd dat het team belangrijker is dan het individu. Absoluut. Want het team weet altijd meer, kan altijd meer. Ik heb liever iemand die minder geniaal is maar wel een teamplayer dan iemand die geniaal is maar funest voor je team. Het zit in je mensen. Hoe zorg je ervoor dat ze het allerbeste in zich naar boven halen? En wat je met de paplepel wordt ingegoten, zeker bij special forces: opgeven is geen optie. Je gaat door totdat je de klus hebt geklaard.
Sinds ik hoofd ben van de landelijk recherche verschijn ik vaker in de media. Ik was dat niet gewend. Bij een speciale eenheid mag je niet opvallen. Je opereert in de schaduw. Met een bivakmuts op. Dan moet je die ineens afdoen en je gezicht laten zien. Je stapt vanuit de schaduw in de schijnwerpers. Dat was spannend.
In mijn omgang met de media probeer ik mezelf te blijven. Ik ben niet geen man van moeilijke teksten. Dat wordt gewaardeerd. Maar ik zit daar niet als Andy Kraag, ik zit daar als de politie.
Dat ik op deze stoel zit en een kleur heb, brengt iets met zich mee. Ik was daar eerst niet zo mee bezig, het was een proces van bewustwording. Toen ik voor het eerst op tv kwam kreeg ik allemaal trotse reacties vanuit de Indische gemeenschap. Ook intern merk ik dat collega’s het belangrijk vinden zich te herkennen in de leiding van de organisatie, Indische collega’s maar ook collega’s met een andere migratieachtergrond. Daarom doe ik dit interview. De Indische gemeenschap is een hele grote groep binnen Nederland en verdient het ook dat een deel van de leidinggevende mensen binnen de politie Indisch is.
Ik zit goed op mijn plek. Als Landelijke Recherche zorg je voor de nationale veiligheid: je doet ertoe. Dat is wat mijn vader altijd zei: zorg dat je ertoe doet in je leven. Wat draag je bij aan je familie, aan de maatschappij, aan Nederland? Als accountant op de Zuidas verdien je meer maar hier doe ik er meer toe. Dat was ook zo toen ik bij het Korps Mariniers zat. Tijdens buitenlandse missies in Afghanistan en Irak ben ik veel leed tegengekomen. Als je daar geboren wordt heb je het systeem tegen. Zeker als meisje. Maar ook in Nederland kom ik ellende tegen, want als recherche kom je vaak aan de onderkant van de maatschappij. Er is genoeg ongeluk in het leven. In mijn eigen leven wil ik gelukkig zijn. Je mag je zegeningen tellen als je in Nederland woont. Hier zijn er altijd kansen, ook al is het soms lastig om iets te bereiken. Ik weet hoe het was toen ik met mijn broer wisselend op een heel kleine kamertje sliep.
Toen ik stopte met mijn studie was dat een schok voor mijn ouders. Mijn vader was echt teleurgesteld. Die zag de toekomst van zijn studerende zoon in duigen vallen. Maar toen ik officier werd bij de mariniers was hij trots. Ik eet nog vaak bij mijn ouders. Ik loop dan meteen naar de keuken. Dan kijk ik wat er in de pan zit. Als ze weten dat ik kom is er Indisch. Want ze weten ook: als ik kom en er is spaghetti, nee daarvoor ga ik niet naar ze toe. En ik mag niet weg zonder dat ik heb gegeten of eten heb meegnomen. Ik beledig ze als ik zonder wegga.’
Dit interview was eerder te lezen in Moesson (mei 2022).

