Nieuws

Apa boleh buat

Mijn vader is in 1946 met zijn ouders en twee zussen vanuit Sumatra naar Nederland gekomen met De Klipfontein. Mijn vader is op 29 augustus 1933 geboren in Batavia, maar het gezin woonde op Sumatra, in De Giesting, een landbouwkolonie waar voornamelijk avocado’s werden verbouwd. Mijn oma met haar kinderen (mijn vader was waarschijnlijk 10 jaar) is ergens tijdens de bezetting van de Japanners in een Jappenkamp terechtgekomen. Na enige tijd (onbekend hoe lang) mochten zij weer terug naar De Giesting, omdat de Japanners er belang bij hadden dat zij weer gewassen gingen verbouwen. Mijn opa werd later ook weer herenigd met zijn gezin, maar de oudste zoon (uit een eerdere relatie van opa) is omgekomen op de Junyo Maru.

Mijn vader de trotse Indoboer

In Nederland aangekomen, werd het gezin in Amersfoort gehuisvest. Het C.B.V.O. Identiteitsbewijs voor uit Nederlandsch Indië Gerepatrieerden is altijd goed bewaard gebleven door mijn vader. Daarin is te lezen dat hij bij aankomst in Nederland o.a. een hoofddeksel, overjas, borstrokken, kousen, een trui, overhemden, bretels en 1 paar schoenen heeft ontvangen. Oftewel volledig gekleed. Ook heeft hij vier bedragen van honderdtachtig gulden, en nog drie keer zestig gulden ontvangen.

Mijn vader ging toen pas voor het eerst naar school; hij was inmiddels 14. In 1952 ging hij in Deventer studeren aan de Tropische Landbouwschool en ontmoette mijn moeder. Op de foto zijn mijn ouders te zien, thee drinkend op het dak van het pension met strenge hospita in Deventer (rond 1954). Mijn vader heeft daar een geweldige tijd gehad en heeft daar ook twee vriendschappen voor het leven aan over gehouden.

 

Eén van hen heeft deze foto gemaakt; met zijn overhemd in de hand en alleen zijn stropdas om. Mijn lievelingsfoto van mijn vader; de wereld lag aan zijn voeten!

 

Toen mijn vader afstudeerde, trouwden ze op 21 juli 1956  en ging mijn vader al kort daarna met de Johan van Oldenbarnevelt  naar Java waar hij als ‘chemiker’ ging werken op suikerf Meritjan in Kediri. Mijn moeder moest bijna een half jaar wachten op een visum en reisde –  zeven maanden zwanger van mijn oudste broer - per vliegtuig mijn vader achterna naar Java. Op 8 mei 1957 werd mijn broer Bing geboren in Kediri. Mijn moeder heeft daar van hun kokkie heel goed Indonesisch leren koken. Vanwege de kwestie Nieuw-Guinea moesten mijn ouders Indonesië weer verlaten in 1958.

De tropen bleven lonken voor mijn vader

Het gezin Müller streek neer in Oosterwolde waar mijn andere broer Coen in 1960 werd geboren. Mijn vader liet zich omscholen tot leraar en ik werd in 1968 geboren. Toch bleven de tropen veel aantrekkingskracht houden op mijn vader en in de zomer van 1969 gingen wij met het hele gezin naar Suriname, district Nickerie, waar wij in Wageningen gingen wonen. In die tijd was de rijstbouw een belangrijk exportproduct voor Suriname en mijn vader ging als leraar in de rijstbouw werken. We hebben twee jaar in Suriname gewoond en zijn via Oosterwolde in 1972 in Apeldoorn terecht gekomen. Daar ging mijn vader als leraar biologie, natuur- en scheikunde werken aan de Lagere Bosbouwschool (Koningsschool) tot aan zijn pensioen.

Apa boleh buat

Na een ziekbed van 3 maanden is mijn vader op 8 september in het bijzijn van mijn moeder en broers heel vredig ingeslapen. Hij heeft in die laatste fase van zijn leven nog zijn 54 jarig huwelijksfeest kunnen vieren en ook nog zijn 87^e verjaardag. Dat was voor hem erg belangrijk.

Mijn vader is altijd erg bezig geweest met zijn Indische komaf en praatte daar erg graag over. Hij had sowieso een passie voor de tropen en de natuur. Zijn lijfspreuk was apa boleh buat, wat voor hem betekende: “het heeft zo moeten zijn”. Mijn dochter draagt de spreuk letterlijk bij zich.

 

Danique: 'Iedere keer wanneer ik mijn tattoo aan mensen laat zien krijg ik de vragen "wat staat er?" en "wat betekent het?" daar moet ik altijd een beetje om lachen want dit is onder andere waarom ik voor deze tattoo heb gekozen. Het is namelijk echt iets voor mijzelf, waarvan ook niet iedereen hoeft te begrijpen wat er staat. Op de linkerkant van mijn ribben heb ik namelijk de woorden ‘Apa boleh buat’ laten tatoeëren. Dit was de lijfspreuk van mijn opa en betekent letterlijk ‘wat doe je eraan’ in het Maleis. Mijn opa heeft dit geïnterpreteerd als ‘het heeft zo moeten zijn’. Toen ik nog erg klein was dacht ik zelf dat er stond ‘opa bolle buik’ en later werd dit een beetje een grappig onderonsje tussen mijn opa en mij. Nu ik zijn lijfspreuk heb laten vereeuwigen, is mijn opa voor mijn gevoel altijd een beetje bij me en iedere keer als ik ernaar kijk haal ik er kracht uit. Drie woorden, een simpele vertaling, maar, voor mij, met zóveel lading.'

Nu mijn vader er niet meer is, is de Indische kant van mijn achtergrond niet meer zo vanzelfsprekend, ook omdat ik er zelf niet zo overduidelijk Indisch uitzie. Ik wil toch graag mijn Indische geschiedenis als derde generatie Indo graag delen.