Interviews

Hoeder van de publieke omroep

FransKlein-09DJvD

Door Ricci Scheldwacht | Foto’s: Dirk-Jan van Dijk

 

Frans Klein (55) is bijna zijn hele werkzame leven in dienst van de publieke omroep. Begonnen bij de VARA, waar hij opklom tot mediadirecteur, was hij één van de architecten van de fusieomroep BNNVARA. Daarna werd hij als directeur video bij de NPO eindverantwoordelijk voor de programmering op alle tv-zenders en online videoplatforms van de NPO. Mede dankzij het succes van het praatprogramma Op1 staat de publieke omroep er als marktleider goed voor. Het mediavakblad Broadcast Magazine verkoos hem daarom tot Omroepman van het jaar 2020.

‘Tweede man op het eerste plan’ luidde de kop boven het interview met de winnaar. Die kwalificatie schreef hij toe aan zijn afkomst: ‘Laat ik het zo zeggen: op de voorgrond treden en de hoofdrol opeisen word je niet geleerd in de Indische cultuur.’

Het was niet voor het eerst dat hij in een interview zijn Indische afkomst ter sprake bracht. Eerder zei hij in Volkskrant Magazine: ‘Kijk, wij zijn halfbloedjes, we moesten harder werken dan anderen voor onze plek in de samenleving. Dat hield mijn moeder ons voor.’

Voor veel Indische lezers, maar ook voor andere migrantengroepen is die uitspraak herkenbaar. Vecht je maar in, zegt Mark Rutte. Verandert er eigenlijk ooit wel iets in Nederland?

‘Als je nu kijkt naar de ideeën over integratie en de multiculturele samenleving en de gedachten over hoe je die vorm moet geven is er zeker wat veranderd. Mijn moeder zei altijd: “Toen wij in Nederland kwamen moesten we het maar uitzoeken.” Maar Indische Nederlanders waren in zekere zin de eerste politieke vluchtelingen. Wij waren al behoorlijk ver geïntegreerd omdat we de taal spraken. Dat was het grote verschil met veel andere bevolkingsgroepen die later naar Nederland kwamen.’

 

Zagen jouw ouders zichzelf ook als politieke vluchtelingen?
‘Nee, dat niet. Maar er werd ons wel ingeprent dat je moest laten zien dat je evenveel waard was als een gewone Nederlander. Mijn ouders weigerden om Indonesisch met ons te praten. Onderling deden ze dat wel wanneer wij kinderen iets niet mochten horen. Maar de hele atmosfeer was: we zijn nu hier, we blijven hier en we gaan integreren.’

 

Hij groeide op in arbeiderswijk in Hilversum als zoon van twee Indische ouders, achtste uit een gezin van veertien kinderen. ‘Mijn ouders zijn in 1956 naar Nederland gekomen. Mijn vader had aan de Birmaspoorlijn gewerkt. Na de oorlog had hij een dokarbedrijf in Surabaya. Een taxibedrijf zou je nu zeggen, maar dan met paard en wagen inderdaad. Hij was een ondernemer en dat ging goed. In Nederland is hij gaan werken als wever in de tapijtindustrie. Van ondernemer werd hij arbeider. Zo’n terugval in de carrière zag je bij veel Indische mensen. Ik was negen toen mijn vader overleed, dus gesprekken daarover heb ik niet meer met hem kunnen voeren.’

Noem jij jezelf eigenlijk Indo?
‘Jawel hoor. In toenemende mate. Als puber wilde ik bij mijn Nederlandse vriendjes horen. Als je mijn klassenfoto van toen bekijkt dan zie je een witte school. Ik ben mij pas laat in die Indische familiegeschiedenis gaan verdiepen. Ik was toen al in de veertig. Ik zie dat niet als een verloochening van mijn cultuur. Helemaal niet. We gaan in de familie nog altijd met elkaar om volgens Indische patronen: het samenkomen, het belang dat we hechten aan familie en aan eten.
Bij ons thuis was het een mengelmoes. Mijn vader was katholiek, mijn moeder protestants; later werd dat de Pinkstergemeente. Alle adats, gewoontes, geloven en bijgeloven liepen door elkaar zoals dat in een goed Indisch gezin gaat. Ik probeer weleens uit te leggen dat ik door mijn opvoeding echt twee culturen in mij draag: de westerse en de oosterse. Maar ik vind het heel moeilijk om te zeggen wat dat oosterse dan precies is.’

Na zijn vader verloor hij op jonge leeftijd ook een broer, die overleed aan de gevolgen van maagkanker. ‘Toen mijn broer Ferdinand ziek werd, zei mijn moeder: “Frans, ik kan dit niet alleen aan.”
Hij stopte met zijn studie economie aan de Hogeschool Rotterdam om zijn moeder bij te staan. Voor hem was dat een vanzelfsprekend besluit, want sinds de dood van zijn vader bekommerde hij zich al om de jongere kinderen onder hem. ‘Mijn moeder zag dat ik best een slim kind was. Op mijn tiende ging ik al met haar mee naar de ouderavond van mijn broertjes en zusjes. Mijn moeder was niet bepaald een gestudeerd iemand. Ze vroeg vaak: “Wat bedoelen ze daarmee?”’

 

Is al dat regelen en zorgen voor anderen iets wat je nu van pas komt als baas van de NPO?

‘Misschien wel. Zorgen voor en voorwaarden scheppen. Maar zeker ook sturen.’

 

Want uiteindelijk ben jij wel degene die bepaalt?

‘Bij de publieke omroep is het heel ingewikkeld om te zeggen wie echt de baas is. Er zijn zo veel belangengroepen waarmee je te maken hebt. Uiteindelijk gaat het erom dat je draagvlak creëert en dat je mensen kunt meenemen in jouw visie. Daar geloof ik heel erg in. Ik ben geen tirannieke, schreeuwende, overal mijn mening opdringende baas. Ik heb zoveel stempels gekregen: politicus, diplomaat, schaker. Denk maar niet dat ik hier als een rauwdouwer tekeer kan gaan. Dat zou heel onverstandig zijn. Daarmee kom je hier niet ver.