Interviews

Kane

Schermafbeelding 2023-10-03 om 14.08.13

door Marjolein van Asdonck en Geert Onno Prins | fotografie Armando Ello

Een popfestival in Nederland is pas een succes als Kane er speelt. Fans en critici roemen het on-Nederlandse geluid van de band en hun on-Nederlandse ambitie en professionaliteit. Maar hoe Indisch is Kane? Moesson liep een lang paasweekend mee met Dinand en Dennis.

Vijf jaar geleden noemden ze zichzelf nog een puur Nederlandse band. Maar na verschillende rootsreizen, een eerbetoon aan Andy Tielman, een benefietoptreden voor tsunamislachtoffers met het nummer ‘Rayuan Pulau Klapa’ en het nummer ‘Senang’ op de cd Fearless, moeten we het weten: Hoe Indisch is Nederlands nummer één rockband Kane?

Schijndel, Paaspop. Zaterdagavond, 22:00 uur. Zanger Dinand en gitarist Dennis staan voor hun trailer wat te praten. Over een uur moet Kane optreden. Maar daarvoor zijn er nog wat korte interviews gepland voor de sponsors van het festival. De jongens zijn vriendelijk, maar hun gedachten lijken al volledig gericht op het optreden straks. De hoofdact maakt alle verwachtingen waar: een muur van geluid die alle festivalgangers wild maakt. Het hoogtepunt van het optreden is de nachtmerrie van alle security-medewerkers: Dinand gaat het publiek in en laat zich op handen dragen. Het valt ons mee dat er maar twee meisjes flauwvallen.

De volgende middag leidt Dinand ons in de Hilversumse Wisseloordstudio’s rond, waar de bouwdagen voor het nieuwste Kane-album zijn begonnen. ‘Het wordt weer een bandplaat, geen productieplaat als Everything you want,’ zegt hij. Zo gefocussed als Dinand de vorige avond nog was, zo ontspannen zit hij er nu bij. Tijdens het interview – we zitten heerlijk buiten, je hoort alleen de vogels – komt Dennis een sigaretje bij ons roken.

Zoals Jim Morrisson en Ray Manzarek in 1965 op Venice Beach The Doors werden, zo werden Dinand Woesthoff (Gorinchem, 1972) en Dennis van Leeuwen (Den Haag, 1971) op het Scheveningse Noorderstrand Kane. Dat was in 1998. Inmiddels zijn we elf jaar, zeven albums en vele tientallen uitverkochte concerten in de Arena, Ahoy, op het Malieveld en in de Kuip verder. Maar Kane was voor de media vooral de tragiek van zanger Dinand, die in korte tijd een aantal dierbaren verloor: zijn soulmate Maddy, zijn echtgenote Guusje Nederhorst en zijn vader Frank Woesthoff.

Lifeline

Dinand: ‘In het begin wil je het allemaal: je hebt er altijd al van gedroomd om muziek te maken, er bekend mee te worden, in de spotlights te staan. En dan heb je het en dan is je leven inderdaad net zo’n roes als je het je had voorgesteld. Maar als het misgaat, als de medaille omdraait, dan is het ook publiek. En dat heb ik natuurlijk meegemaakt. Drie weken nadat Guus overleed, ben ik voor het eerst naar Indonesië gegaan. Het was een vlucht; honderd procent. In Holland was het een gekkenhuis. Op dat moment wisten 16 miljoen mensen wat er met mij aan de hand was - dat was niet zo relaxed. We wilden met z’n vieren terug: Dennis en ik en onze Indische vaders. Maar Dennis’ vader moest een zware operatie ondergaan, daarom ging mijn zus Diana mee. Ik zocht niks. Ik wilde alleen met mijn vader naar Bandoeng, waar hij vandaan komt. Voor mijn vader, met zijn geschiedenis, komend uit een ander werelddeel, was het natuurlijk bijzonder om samen met zijn kinderen terug te keren naar zijn land van herkomst, naar de plek waar hij was geboren en opgegroeid, naar alles wat hij heeft moeten achterlaten. Vroeger thuis hadden we het niet zo breed. We gingen hooguit één keer per jaar op vakantie. Nu kon ik tegen m’n vader zeggen: We gaan het gewoon doen, ik betaal alles.’

‘Mijn vader is via een omweg in Gorinchem terecht gekomen en een volledig geïntegreerde Gorkummer geworden. Hij wilde nergens anders heen. Maar tijdens die reis naar Indonesië is mijn vader thuisgekomen, hij voelde zich senang. Wel moesten we hem helpen om de Gorkummer in hem even uit te zetten. Hij kon vloeiend Indonesisch praten, maar hij was verlegen en hield zijn mond. Ik zei tegen Dennis: Godverdomme, en wij staan hier een beetje in het Engels te kloten met: Can you show us the way?’

Dennis: ‘Ja, kom op, man, jij bent onze lifeline!’

Dinand: ‘We hebben hem dus een schop onder z’n kont gegeven en toen begon hij te praten.’

Dinand: ‘In Indonesië werd ik verliefd op een hand. Ik bezocht de tempel van de lotus, een opleidingscentrum voor dans in Ubud, op Bali. Ik kwam binnen en liep over een pad met aan weerszijden een vijver vol lotussen. Dan betreed je een oude tempel – dat was echt: Indiana Jones, eat your heart out- en daar bevindt zich een podium. Op dat podium danste een vrouw en ik kon alleen maar naar haar hand kijken: hoe kun je zo sierlijk en zo subtiel met je hand bewegen? Ik werd in Indonesië verliefd op de gratie van de mensen. Dan besef je ineens hoe lomp wij eigenlijk zijn – niks mis mee, hoor, zeg ik er gelijk achteraan, maar ik voelde een enorme klik met het gracieuze van de mensen daar.’

‘Ik wilde altijd al met mijn vader naar Indonesië. Natuurlijk wist ik niet wanneer hij zou overlijden, het kon dit jaar zijn, volgend jaar, over vijf jaar… Toch had ik een voorgevoel dat het niet zo lang zou duren. Ik weet niet waarom, het was gewoon een gevoel. Mijn vader was twaalf jaar daarvoor nog bij zijn geboortehuis in Bandoeng geweest en toen stond het huis er nog - je voelt ‘m al aankomen. Nu reden we samen naar die wijk toe, in de taxi. M’n vader nerveus natuurlijk. We komen aan waar het huis zou moeten staan, maar hij herkent het niet. Waar is het nou, het moet hier op de hoek zijn? Tot het ineens tot hem doordringt: we staan wel op de goede plek, maar het huis is weg. Alleen het hek stond nog overeind, het huis was tien jaar daarvoor gesloopt. Het gekke was dat de puinhoop er nog gewoon lag. Ik klim met mijn vader over het hek en ik sta met hem op een enorme berg puin, overwoekerd door klimplanten. Het was allemaal erg bizar en symbolisch, maar we konden er wel om lachen.’

Blauwe

Dinand: ‘Als ik kijk naar de problemen rond Marokkaanse jongeren, of toen ik jong was met Turkse jongeren, dan zie ik dat andere nationaliteiten generaties nodig hebben om hun plek te vinden. Mijn vader vertelde dat hij in de begintijd voor blauwe werd uitgescholden. Blauwe, dat betekent nu niks meer. Het Indische is volkomen verdampt. Een Indo in 2009 is een Nederlander en er zal een moment komen dat iemand van Marokkaanse afkomst ook gewoon een Nederlander is geworden. Voordat dit land weer een beetje een eenheid is, zijn we misschien wel 200 jaar verder. Maar er kómt een tijd dat dat zo is. Nu zie je een groot deel van de samenleving afgeven op Marokkaanse jongeren. Maar stel, je wordt bij een discotheek geweigerd of je solliciteert naar een baan, waar Marokkanen bij voorbaat al kunnen moven… Ik wil niet zeggen dat alles zwart-wit is, maar het vuur komt van twee kanten. In de eerste jaren in Nederland was er voor Indische jongeren overal gezeik. Er werd wat afgeknokt. Toen onze ouders hier kwamen, keken de blanke kleihollanders met angst naar ons: What the fuck, wat is dit? Vroeger ging er veel dreiging uit van Indische jongens. Een samenleving wordt daar angstig van.’

‘De Indische geschiedenis is een moeilijke geschiedenis. Mijn vader moest eerst zijn moederland uit en vervolgens weer terug naar Indonesië, om in Nieuw-Guinea te vechten. Jaren later kregen hij en zijn lotgenoten daar pas erkenning voor: een kruis. Hij heeft dat kruis aan mij gegeven en dat is het meest dierbare dat ik van hem heb. Waar wij als Nederlandse maatschappij van kunnen leren, is hoe het integratieproces van Indische Nederlanders verliep en zeggen: Oké, dat we het vergeten zijn, wil niet zeggen dat het van een leien dakje is gegaan.’

Klik

Dennis: ‘Zijn wij een Hollandse of een Indische band? Als we zouden moeten kiezen, dan zeggen we: Hollands.’

Dinand: ‘Ik zeg wel eens voor de gein: we zijn het ultieme voorbeeld van integratie. Wij voelen ons volkomen Nederlands, maar komen niet uit de klei. Wij zijn de derde generatie: mensen weten niet eens meer dat je Indisch bent. De Indische generaties en hun achtergrond verdampen. De overlevering is er niet meer.’

Dinand: ‘Mijn familie is in 1953 in Nederland aangekomen. Van mijn oma hoorde ik dat het zwaar was. Mijn óma, met háár had ik moeten praten. Hoe zij alles heeft moeten achterlaten. Maar ik was te jong en dreef op een gegeven moment te snel weg. Nu kan ik het niet meer vragen. Haar ervaring en die van haar generatie zijn vergeten en dat had niet zo mogen zijn. Ook voor de Indische gemeenschap zelf is overlevering belangrijk. Als deze generatie meer aan de vorige generatie had gevraagd, dan hadden we meer geweten over wie wij zijn.’

Dinand: ‘Wij roepen wel eens tijdens een concert: Zijn er nog Indo’s in de zaal? Het is bij onze generatie bijna alsof wíj het Indo-gevoel moeten oproepen. Van een speciale band tussen Indische jongeren heb ik vroeger weinig gemerkt. Ik had het wel bij Molukse vrienden. Molukkers hebben een veel sterker wij-gevoel. Onze familie kwam ook altijd op zondag samen bij oma, die dan drie dagen lang had gekookt. Dan zat je er wel middenin, maar onze familie was al geïntegreerd met Nederlandse ooms of tantes. Maar ja, die integratie is natuurlijk al in 1700 begonnen. Ik heet Woesthoff for Gods sake.’

Dennis: ‘De klik die Dinand en ik hebben, heeft zeker met het Indische te maken. Alleen al onze vaders, dat zijn dezelfde mannen. Ze hebben hetzelfde meegemaakt. Dinand en ik kunnen praten over dingen zonder ze te hoeven uitleggen. Bijvoorbeeld over hoe het is om te relocaten naar een ander land. En we houden van lekker eten. Mijn meisje komt uit Denemarken en die begrijpt die eetcultuur helemaal niet. Ze zegt wel dat ze Indisch eten lekker vindt, maar volgens mij is dat helemaal niet zo.’

Senang

Dinand: ‘Indo, wat is dat nou? Wat betekent dat nou? Vroeger moest je het echt niet zeggen, tegen de oudere generaties. Het was een scheldwoord. Maar als je het me nu vraagt, zou ik zeggen: Ja, ik ben een Indo. Nu ik ouder geworden ben, voel ik dat het een rol speelt. Het leven verloopt in fases. Er zijn maar weinig mensen die tot hun 25ste überhaupt weten wat ze aan het doen zijn. Je brandt gewoon op een bepaalde benzine en dat brandt maar en de rest zal allemaal wel. Op je 25ste denk je dat je een beetje je richting gevonden hebt en dan kom je er op je 30ste achter dat het een chaos is. Je maakt keuzes, maar je weet helemaal niks! Nu, nu ik 36 ben, merk ik eigenlijk pas dat er een leven is vóór je 35ste en een leven na je 35ste. Nu ik zelf kinderen heb.’

‘Toen mijn vader overleed, zag ik pas wat er allemaal van hem in mij zat. Het Indische heb ik natuurlijk van mijn vader en hij en ik waren behoorlijk close. Ik kan, als ik nieuwe dingen aan het doen ben: rustig zitten, kijken, nog een keer kijken - kijken. Mijn vader kon dat ook: gewoon zitten, kijken, een beetje verschuiven, weer kijken - geduldig. En in Dennis’ vader herken ik dat ook: de behoefte om de boel rustig te kunnen waarnemen en daarbij tot jezelf te komen, je senang te voelen.’

‘Het woord senang heeft voor mij een diepere, spirituele betekenis. Op Fearless staat het nummer “Senang”. Het is een vrij filmisch dingetje, het neemt je mee. Dennis en ik, mijn vader en moeder en Andy Tielman waren in de studio in Brussel toen ik het ze liet horen. Andy was helemaal terug in zijn gedachten, zei hij. En ik vroeg: Snap je waarom ik het “Senang” heb genoemd? Die Indische overlevering zit wel in mij, maar is niet meer gebaseerd op specifieke feitjes.’

‘Als je ouder wordt, ben je veel meer in staat om in contact te komen met jezelf. Je hebt het gisteravond gezien: op het podium gaat het helemaal los! Je ziet wat er met het publiek gebeurt en met de band, dat is allemaal heel intens. Maar als ik na afloop naar huis rij, ben ik heel rustig van binnen en zit ik helemaal in die sfeer van senang.’

Doorgeven

Dinand: ‘Je wordt rustiger, dat genadeloze ambitieuze gaat er meer en meer af en je bent beter in staat om je te richten op de essentie. Dankzij mijn kinderen en mijn vrouw besef ik dat er wel degelijk een Indisch stuk in mij zit. Een half jaar geleden ben ik twee weken met mijn aanstaande vrouw Lucy naar Indonesië gegaan en heb ik met háár de plekken bezocht die mijn vader mij had laten zien. Dat vond ik heel bijzonder. Binnenkort hoop ik met mijn twee zoontjes naar Indonesië te gaan en ze te laten voelen wat het land voor mij betekent. In mei zullen Lucy en ik trouwen en op onze bruiloft zal ook krontjong te horen zijn. Ik ben heel erg van doorgeven. Oók van Nederlandse dingen, er zijn zoveel goede dingen.’

‘Wie is voor mij de Indische connectie na het overlijden van mijn vader? Ja, dat is Dennis.’

 

Dit interview was eerder te lezen in Moesson (mei 2009).