Er zijn nog geen producten in uw winkelwagen geplaatst.
Interviews
Micky Hoogendijk
Door Ricci Scheldwacht | Fotografie Frédérique Vlamings
‘Wow! Is dat de zus van mijn oma?! Wat een stoere vrouw!’ zegt Micky Hoogendijk. Het is zondagochtend. In Museum Jan van der Togt in Amstelveen druppelen de eerste bezoekers binnen. Ze komen voor de fototentoonstelling Through the eyes of others, haar eerste fototentoonstelling in een museum. Vandaag is Micky aanwezig om het bijbehorende fotoboek, opgedragen aan haar moeder, te signeren en haar werk toe te lichten. Dat werk bestaat uit intrigrerende portretten. Verstilde beelden van mensen uit verschillende culturen. Meestal mensen met een androgyn uiterlijk. Gezichten die vragen oproepen. Is dat een meisje of een jongen? ‘In ieder mens schuilt een verhaal’, zal Micky later uitleggen. ‘Hoe moeilijker iemand is te plaatsen, hoe interessanter het verhaal.’ Haar foto’s nemen je mee naar droomwerelden, naar grenzenloze fantasieën. Naar plekken waar alles kan gebeuren. Maar daarover later meer.
Eerst de foto waarmee dit verhaal in Moesson begon. Een foto van Micky en haar moeder, die eind vorig jaar op tv was te zien toen ze werd geinterviewd door Ivo Niehe. ‘Weet jij of Micky Hoogendijk Indisch is?’ vroeg de moeder van de schrijver van dit stuk daags na de uitzending. ‘Papa zegt dat ze een Indische moeder heeft.’
Een zoektocht op Google leidde naar foto’s van Micky’s oma Wil Ekker en haar zus Elisabeth (Bob) Ekker, met exotische hoofddoek gefotografeerd in de jaren twintig. Twee krachtige vrouwen met onmiskenbaar Indische trekkken. Allebei werden ze in Den Haag, rond de wisseling van de 20ste eeuw geboren, maar uit de begeleidende tekst bleek niet meteen een connectie met Nederlands-Indië. Het verlossende antwoord kwam van Micky’s nichtje Agnès Hoogendijk, journaliste bij het weekblad Elsevier. ‘Ja hoor’, mailde die terug. ‘Net als bij mijn vader, de broer van Micky’s moeder, zit er Indisch bloed in onze familie.’ Gine Hoogendijk, Micky’s moeder, werd ook in Nederland geboren. Haar vader was de kunsthandelaar Dirk Albert Hoogendijk die de bekende galerie D.A. Hoogendijk op de Keizersgracht in Amsterdam had en die kunst aankocht voor ondermeer het Rijksmuseum.
Micky: ‘Ik heb fantastische foto’s waarop mijn moeder samen met haar vader met een loepje naar kunst kijkt. Hij nam haar altijd mee naar kunstveilingen. Mijn moeder vertelde dat ze dat het allerleukste vond om te doen.’ Net zoals haar moeder groeide Micky op in huizen waar de schilderijen van Isaac Israels en andere grote Nederlandse schilders aan de muur hingen. Haar moeder nam haar op haar beurt mee naar kunstveilingen en musea. Ze woonden aan de Willemsparkweg, niet ver van het Rijksmuseum, waar ze als kind in de beeldentuin speelde.
Dat de portretten aan de eerste wand van haar fototentoonstelling doen denken aan het werk van Hollandse meesters als Rembrandt en Vermeer is vast meer dan alleen toeval. ‘Ik geloof heel erg in het onbewuste’, zegt Micky. Het model dat ze voor deze portretten fotografeerde komt uit Austin, Texas. ‘Ze bediende mij in een restaurant en ik werd meteen gegrepen door haar lelieblanke huid. Ik keek omhoog en bij het zien van haar koppie voelde ik een siddering door mijn lichaam gaan. Zo’n prachtig kind. Toen ik haar naam vroeg, bleek ze Ockhuyzen te heten. Haar heritage was Dutch! Later kreeg ik dromen over haar die te maken hadden met haar Nederlandse achtergrond.’ Het is typerend voor haar werkwijze, waarbij ze zich laat leiden door beelden uit haar dromen. Dromen uit haar slaap. Dagdromen. Beelden uit het onderbewuste. Bij de tentoonstelling is een film te zien, die ze samen met Marieke Niestadt maakte. Daarin zit een fragment uit de speelfilm Willy Wonka & the Chocolate Factory. Acteur Gene Wilder zingt daarin het lied ‘Pure Imagination’.
Verbeelding is een instrument
dat we in ons leven kunnen gebruiken
Ik ken geen ander leven
dat te vergelijken is
met louter verbeelding
Leef er vrij en verstild
Als je dat ook werkelijk wilt
Het is haar levensmotto. ‘De wereld van de verbeelding is heel erg mijn wereld. Als je die deur open hebt gezet, heb je de beschikking over een oneindigheid aan beelden waarmee je nieuwe dingen kunt creeëren. Heel veel mensen sluiten zich ervoor af. Ik niet.’ Dankzij haar fotocamera en het computerprogramma Photoshop, waarmee ze haar foto’s bewerkt, is alles mogelijk. Voor de buitenwereld lijkt het of ze nu ineens een bliksemcarrière in de kunstfotografie maakt – en eigenlijk is dat ook zo. Maar voor haarzelf voelt het heel organisch.

Aanvankelijk was Micky Hoogendijk iemand van voor de camera. Ze was actrice, model en door haar huwelijken met kunstenaar Rob Scholte en dj Adam Curry een publieke figuur. Met die laatste verhuisde ze acht jaar geleden naar Amerika. Vlak voor haar vertrek had haar moeder haar een camera gegeven. ‘Dat was een goed cadeau omdat ik een heel nieuw leven ging opbouwen. Ik had daar niet meteen werk. Ik had iets omhanden nodig.’ Datzelfde jaar overleed haar moeder. ‘Die camera werd me heel dierbaar in het rouwproces. Mijn moeder moet geweten hebben dat het zo zou uitpakken. Mensen die haar gekend hebben, zeggen dat ze dit zo heeft gewild. Ze wilde dat ik de wereld inging en mijn avonturen zou gaan vastleggen.
De eerste twee jaar in Amerika heb ik alleen maar mensen op straat gefotografeerd. Later verhuisde ik naar Los Angeles. Daar kwam ik mijn oude acteursvrienden tegen. Ze vroegen of ik portretten van hen wilde maken. Ik ontdekte de kracht van het portret. De meeste mensen gaan poseren als je ze fotografeert. Die laten zichzelf niet zien. Maar omdat ik als actrice heb gewerkt, weet ik hoe je iemand in het moment krijgt waarop hij zijn kwetsbaarheid toont. Daarvoor moet je echt contact maken met degene die tegenover je zit. Ik ben een heel gevoelig mens. Ik voel alles. Voor een acteur is dat een goede eigenschap. Maar het kan ook heftig zijn. Ik noem mijn gevoel een extra bubble. Er gaat elke dag veel in mijn hoofd om, maar hier gebeurt er nóg meer.’ Ze wijst op haar hart. ‘Dat gebruik ik nu in mijn werk.’
De eerste jaren van haar leven groeide ze alleen met haar moeder op. Haar biologische vader kent ze niet, want ze werd geboren via kunstmatige inseminatie. Haar moeder was getrouwd maar kon samen met haar toenmalige echtgenoot geen kinderen krijgen. Zes maanden na de geboorte van Micky verliet hij het gezin. ‘Mijn moeder heeft een brief naar koningin Juliana gestuurd. Juliana heeft toen in een mooie brief goedgekeurd dat ik de naam van mijn moeder kreeg. Die brief bewaar ik nog altijd. Mijn moeder was een stoere vrouw. Ze bouwde mijn bed en repareerde zelf de electriciteit als die kapot was. Ze was kinderjuf en werd later binnenhuisarchitect. Ze was heel spiritueel. Toen ik nog een klein meisje was, fotografeerde ze mij iedere achtste van de maand, omdat ik op 8 juli ben geboren. We hadden een intense band. Ook als we heel ver van elkaar weg waren, hoefden we maar aan elkaar te denken om met elkaar te kunnen communiceren. Mijn moeder sprak altijd over een rode draad die je met elkaar verbindt als je veel van elkaar houdt. Als er iets gebeurt met iemand van wie je zielsveel houdt, dan voel je dat. Je kunt het spiritualiteit noemen, of liefde, of energie. Voor mij is het iets waarmee ik opgevoed ben, ik sta heus niet continu in de yogastand.’
Op haar achtste kreeg ze een tweede vader, die overleed toen ze veertien was. ‘Toen waren mijn moeder en ik weer alleen.’ Lang dacht ze daarom dat ze het niet belangrijk vond om te weten wie haar vader was. ‘Ik heb het nooit uitgezocht. Ik vond het een te teer onderwerp naar mijn moeder. Ik wilde haar daarvoor behoeden.’ Nu haar moeder er niet meer is, denkt ze er anders over. ‘Deze tentoonstelling heeft heel veel losgemaakt. Ineens is die zoektocht veel belangrijker voor mij geworden. Mijn werk was in feite een zoektocht naar mijn identiteit. Aanvankelijk was ik me daar niet van bewust.’
Through the eyes of others, I see me is de titel van het fotoboek dat bij de expositie hoort. Iemand wees haar erop dat kinderen die zonder vader opgroeien altijd nieuwsgierig naar hem blijven. Welke eigenschappen heeft hij doorgegeven? ‘Zulke kinderen worden vaak acteur of fotograaf. Ik ben het allebei geworden. Ik ben me ervan bewust dat ik Indonesisch bloed heb. Ik ben altijd bruiner dan gemiddeld. Ik weet dat ik straks dezelfde appelwangetjes als mijn moeder krijg. Ik heb dezelfde mond als zij. Ik herken Indische mensen altijd. Vooral vrouwen. Dan kijk ik heel lang naar ze en als ze terugkijken is er herkenning. Als ik vertel dat ik een Indische moeder heb, zeggen ze dat ze dat al dachten. Mijn moeder was zelf nooit zo bezig met haar Indische afkomst. En mijn oma bij mijn weten ook niet. Ze werden allebei in Nederland geboren en hadden daarom niet echt een Indisch verleden. Wel in uiterlijkheden, maar niet in verhalen. Daarvoor moet je heel ver terug in de tijd. Ik zou heel graag naar Indonesië gaan om dat uit te zoeken. De Borobudur staat al heel lang op mijn verlanglijstje. Ik heb mijn oom gevraagd om mee te gaan. Hij is nu 84 maar hij is daar nog nooit geweest. Het lijkt me ontzettend leuk om samen met hem te gaan. Misschien moet ik daar eerst een expositie regelen en dan meteen ook gaan fotograferen om nieuwe lagen in mezelf aan te boren.
Mijn werk vertelt wat er gebeurt als je op reis bent. Als je open staat voor andere culturen, door de ogen van een ander kijkt. Ik vind gemixte mensen de mooiste mensen die er zijn. Dat vind ik echt. Gemixte mensen zijn de toekomst. Over een tijd is iedereen gemixt. Heel veel mensen zijn zich er niet van bewust dat ze van gemengde afkomst zijn. Maar je kunt nu alles laten uitzoeken met een DNA-test. We zouden ons dat veel meer moeten realiseren. Daarom werk ik graag met androgyne mensen. Voor mijn kunst zijn ze de mooiste mensen om mee te werken. Ze zijn niet te definiëren en daardoor blijven ze een soort sprookje. Je fantasie gaat verder als je naar ze kijkt. Er zit veel meer verhaal in.
Ik werk nu aan vier exposities die tegelijktijdig gaan plaatsvinden. In Los Angeles, Bogota, Lima en Mexico City. Dat regel ik allemaal zelf. Gelukkig spreek ik Spaans. Ik werk me momenteel een slag in de rondte. Ik moet nog twee grote fotoshoots in Nederland doen en dan heb ik een nieuwe serie af. Later dit jaar is nieuw werk van mij te zien op de kunstbeurs PAN in de RAI in Amsterdam. Ik ben weer terug bij mezelf. Ik heb heel wat omwegen gemaakt die ik kennelijk nodig had om te begrijpen waar ik nu moet zijn, maar die omwegen hebben me ook veel gebracht. Dit jaar word ik 47. Om op die leeftijd nog iets heel nieuws te beginnen is toch fantastisch? Ik voel me nog steeds een meisje van acht.’
Dit interview was eerder te lezen in Moesson (juni 2017).

