Nieuws

Melati van Java

 

Melati van Java (1853-1927): de eerste Indische bestseller-auteur

Zij was een van de belangrijkste auteurs van haar tijd, populairder dan Louis Couperus. Maar na 1900 verdween Melati van Java uit de literaire kritiek. Het lezende publiek bleef haar trouw en haar boeken werden keer op keer een bestseller. 

Zelf ontdekte ik Melati van Java bij toeval. Van oudere Indische dames hoorde ik dat hun moeder deze romans las, en dat dat eigenlijk niet mocht. Voor mij was dat genoeg om meteen op onderzoek te gaan. Hoezo mocht dat niet? Dat begreep ik al snel. De romans waren meeslepend geschreven, heerlijk om te lezen met hier en daar flink veel melodrama. Dat was verdacht, dat kon immers geen hoogstaande literatuur zijn, vond men. Daar kwam iets anders bij. Veel van haar Indische romans hadden een wat conservatief hoofdverhaal, maar in de zijlijnen van dat verhaal trof ik vaak een uitzonderlijk Indisch meisje aan. Zij was mooi van buiten en van binnen, zij was intelligent en zelfstandig ingesteld, ze wenste zelf te beslissen wat ze met haar leven deed. Voor die tijd een rebel. Een voorbeeld voor een generatie meisjes en vrouwen. En zo heel anders dan het geijkte beeld van Indische meisjes dat in de herenromans verscheen; daar waren ze vaker wel dan niet sensueel en onbetrouwbaar. Melati bood een heel ander beeld. Positief. Hoe kwam ze daartoe?

Biografie

Melati heette Marie Sloot, ze werd geboren in Semarang (1853), in een katholiek gezin. Haar moeder was Indisch, haar grootmoeder peranakan Chinees. Van deze twee vrouwen hield de jonge Marietje het meest. Haar moeder gaf haar huisonderwijs, uitgezonderd een periode bij de Zusters Ursulinen. Marietje was vroegwijs en leerde snel lezen en schrijven. Als jong meisje begon ze verhalen en romans te schrijven in schriftjes. Die nam ze mee toen het gezin op last van de vader - destijds wettelijk het gezinshoofd - in 1871 naar Nederland repatrieerde.

De eerste jaren waren moeiijk. Haar meegereisde grootmoeder stierf en daarna haar moeder. Toen was Marie Sloot degene die de Indische herinneringen bewaarde. Ze begon te schrijven. In die tijd kwam de katholieke emancipatie op, en daardoor kreeg ze vleugels. De ene na de andere roman verscheen. Haar populariteit groeide. In 1893 behoorde ze tot de eerste groep vrouwen die lid werd van de Maatschappij der Nederlandse letterkunde.

 

Boek

Met het veranderen van de literaire mode, raakte ze uit beeld. Maar haar romans bleven in omloop, ook na haar dood in 1927. Het totale aantal exemplaren moet in de vele duizenden lopen en daardoor komt het, dat de romans nu te koop zijn in het tweedehands circuit. Daar heb ik mijn collectie vandaan, en die hielp me aanzienlijk bij het schrijven van haar levensverhaal: Dochter van Indië. Want dat was ze, in alles. En ze was er uiteindelijk ook trots op om Indisch te zijn.

 

Vilan van de Loo

https://www.indischeschrijfschool.nl